Vücudun bir makine değil, o bir caz topluluğu

Hepimizin bildiği makine modeli

Vücut hakkında belirli bir anlayışla büyüdük: Onarılabilen, tek tek parçalardan oluşan bir cihaz. Yorgun musun? Demir eksikliğini gider. Tükenmişlik mi? Daha fazla uyu. Hormon seviyeleri düşük mü? Takviye et, bitti.

Bu makine düşüncesi bize elbette çok şey kazandırdı! Antibiyotikler, cerrahi, laboratuvar testleri gibi değerli, hayat kurtaran ve yaşamı sürdüren kazanımlar bunların başında geliyor. Ancak kronik süreçlerde farklı, daha bireysel bir bakış açısı gerekiyor. İbn-i Sina ve Paracelsus gibi eski bilgeler bunu zaten kavramıştı. Kronik yorgunlukta da bu modelin sınırlarına gelip dayanıyoruz. Çünkü yıllarca yorgun olan biri, çoğunlukla her şeyi „onarmış“ ama yine de daha iyi hissetmemiştir.

Yeni bilimin gösterdikleri

Moleküler biyolog Ewa Grzybowska bunu çok yerinde bir benzetmeyle ifade ediyor: Bir zamanlar hassas bir moleküler fabrika olarak düşünülen canlı hücre, aslında doğaçlama yapan bir caz grubu gibi davranıyor.

„Genler birer plan değil, hücreler tarafından sürekli yorumlanan metinlerdir.“

Bir gen, bir protein, bir işlev anlayışına dayanan eski dogma çoktan aşıldı. Proteinler şekillerini değiştirebilir, işlevlerini uyarlayabilir, hatta yapısız kalarak bile etki gösterebilir. İçsel olarak yapılandırılmamış proteinler (IDP’ler) kavramı bunu açıkça ortaya koyuyor: Esneklik sistemdeki bir hata değil, sistemin ta kendisi.

Epigenetik de bunu doğruluyor: Genler yalnızca okunmaz, çevre koşullarına, strese, uykuya, beslenmeye, duygusal duruma ve hatta atalarımızın yaşadığı deneyimlere göre yorumlanır.

Bu neden kronik yorgunluk için bu kadar önemli?

Kronik yorgunluk yaşayan biri nadiren yalnızca tek bir sorun taşır. Her şey birbirini etkiler: Oksidatif stres altındaki mitokondri, hassas bir denge içindeki hormonlar, bağışıklık sistemini her gün yeniden şekillendiren bağırsak mikrobiyomu, geçmiş yüklere tepki veren sinir sistemi ve kortizol eğrisi.

Yorgun bir vücut doğaçlama yapar. Enerjiyi yeniden dağıtır, hayatta kalmayı önceliklendirir, hayati olmayan her şeyi kısıtlar. Bu bir arıza değil, bir koruma tepkisidir.

Kronik yorgunluk, sistemin bir mesajıdır.

Bütünü anlamadan yalnızca tek tek parametreleri „onarmak“, vücudun zekasına karşı çalışmaktır, onunla değil.

Muayenehanemdeki yaklaşımım

İşte tam da bu yüzden Erschöpfung (Tükenme) Kliniğimde kontrol listesiyle değil, bütünsel tabloyla çalışıyorum.

Ortomoleküler tıbbı, hormon durumu değerlendirmesini, bağırsak tanısını ve infüzyon tedavisini, anayasa tıbbıyla (konstitüsyon tıbbı) birleştirerek kişiselleştirilmiş bir tedavi konsepti oluşturuyorum. Vücudun bir makine olmadığı gibi, standart bir onarım da söz konusu olamaz.

Kaynaklar & İleri Okuma

Grzybowska, E. A. (iai news, 2024): Organisms, not machines
Tompa, P. (2010): Structure and Function of Intrinsically Disordered Proteins
Carey, N. (2011): The Epigenetics Revolution